Jeszcze w sierpniu władze Ciechocinka informowały o „ważnym kroku” w staraniach o wpis zabytkowego kompleksu solnego na Listę światowego dziedzictwa UNESCO. Pod koniec września podczas sesji Rady Miejskiej padła jednak znacznie mniej optymistyczna wiadomość. Według informacji przekazanej przez sekretarza miasta na najbliższym etapie rekomendację polskiego rządu otrzymał inny wniosek, natomiast dokumentacja dotycząca Ciechocinka wymaga rozszerzenia i uzupełnienia.
Nie oznacza to, że UNESCO odrzuciło ciechocińskie tężnie solankowe i Warzelnię Soli. Procedura nadal może być kontynuowana. Oznacza to jednak, że droga do światowej listy będzie dłuższa, niż mogły sugerować wcześniejsze, bardzo optymistyczne komunikaty.
Inny wniosek dostał rekomendację. Ciechocinek ma poprawiać dokumenty
O aktualny stan procedury zapytała podczas 34. sesji Rady Miejskiej radna Aldona Nocna. Sekretarz miasta poinformował, że do urzędu wpłynęło pismo minister kultury. Z jego relacji wynikało, że w najbliższym etapie rekomendację strony polskiej uzyskał inny wniosek.
Ministerstwo miało jednocześnie wskazać elementy, które należy poprawić w dokumentacji Ciechocinka. Chodzi przede wszystkim o rozszerzenie analizy porównawczej i dokładniejsze zestawienie ciechocińskiego kompleksu z podobnymi obiektami funkcjonującymi lub zachowanymi w Europie, Korei i Japonii. Wklejony tekst
To nie jest techniczny drobiazg. Analiza porównawcza ma wykazać, dlaczego dany obiekt jest wyjątkowy nie tylko w skali Polski, lecz także świata. W przypadku Ciechocinka trzeba przekonująco pokazać, czym miejscowy system tężni, rurociągów, zbiorników i warzelni różni się od innych historycznych kompleksów związanych z pozyskiwaniem soli.
Podczas sesji nie odczytano pisma ministerstwa w całości. Sekretarz zadeklarował, że dokument wraz ze wskazanymi zaleceniami zostanie przekazany radnym. Na podstawie samego nagrania nie można więc ustalić pełnej listy uwag ani nazwy projektu, który na tym etapie uzyskał rekomendację rządu. Wklejony tekst
Ciechocinek już znajduje się na Liście Informacyjnej UNESCO
W tej sprawie łatwo o nieporozumienie. Zabytkowy Zespół Warzelni Soli w Ciechocinku znajduje się już na polskiej Liście Informacyjnej, nazywanej także Listą wstępną UNESCO. Oficjalny wpis na stronie Centrum Światowego Dziedzictwa nosi nazwę „Historic Saltworks Complex in Ciechocinek”. Zgłoszenie zostało przekazane przez Stałe Przedstawicielstwo Polski przy UNESCO 6 sierpnia 2025 roku i otrzymało numer 6882.
Lista Informacyjna nie jest jednak Listą światowego dziedzictwa. To wykaz obiektów, które państwo może rozważać jako przyszłych kandydatów. UNESCO wyraźnie zastrzega, że samo umieszczenie obiektu na tej liście nie oznacza pozytywnej oceny jego wartości ani zapowiedzi późniejszego wpisu. Jest natomiast warunkiem koniecznym, aby procedura mogła być prowadzona dalej.
Kolejnym krokiem jest obowiązkowa ocena wstępna. Ma ona odpowiedzieć na pytanie, czy obiekt ma realny potencjał do wykazania tzw. wyjątkowej uniwersalnej wartości. Na tym etapie instytucje doradcze mogą wskazać słabe strony koncepcji, potrzebne badania i brakujące porównania, zanim państwo poniesie znacznie większe koszty przygotowania pełnego wniosku nominacyjnego.
W sierpniu mówiono o „ważnym kroku”
21 sierpnia 2026 roku miasto informowało, że w Urzędzie Marszałkowskim podpisano wniosek dotyczący przekazania dokumentacji Zespołu Zabytkowej Warzelni Soli do Centrum Światowego Dziedzictwa UNESCO. W komunikacie podkreślano, że dokument ma służyć przeprowadzeniu oceny wstępnej będącej kolejnym etapem starań.
W spotkaniu uczestniczyli marszałek województwa Piotr Całbecki, burmistrz Jarosław Jucewicz oraz przedstawiciele władz Uzdrowiska Ciechocinek. Informację przedstawiano jako znaczące osiągnięcie dla miasta i regionu.
Dzisiejsza sytuacja nie przekreśla tamtych działań, ale pokazuje, że podpisanie i przekazanie dokumentacji nie było równoznaczne z jej bezwarunkową akceptacją. W procedurze UNESCO samo złożenie materiałów jest początkiem oceny, a nie jej końcem.
Radny: wniosek był źle przygotowany. Władze studzą emocje
Podczas sesji nie zabrakło ostrej dyskusji. Jeden z radnych uznał, że konieczność uzupełnienia dokumentacji dowodzi jej niekompletności i złego przygotowania. Pytał również, dlaczego wcześniej temat przedstawiano mieszkańcom w tak optymistyczny sposób.
Sekretarz i przewodniczący rady odpowiadali, że procedura UNESCO jest długotrwała i skomplikowana, a wezwanie do uzupełnienia dokumentów nie jest niczym nadzwyczajnym. Przewodniczący podkreślał, że decyzji o ewentualnym wpisie nie należy spodziewać się ani w tym, ani prawdopodobnie w następnym roku. Wklejony tekst
Na podstawie informacji przedstawionych podczas sesji nie można przesądzić, że cały wniosek był „źle przygotowany”. Można natomiast stwierdzić, że ministerstwo uznało przedstawiony materiał za wymagający rozwinięcia. Najbardziej konkretną wskazaną luką jest niedostatecznie szeroka analiza porównawcza.
To szczególnie istotne, ponieważ także obecny opis Ciechocinka na oficjalnej stronie UNESCO zawiera porównania przede wszystkim z warzelniami we Francji, Niemczech i Szkocji. Ministerialna uwaga dotycząca Korei i Japonii może więc oznaczać konieczność poszerzenia perspektywy poza najlepiej opisane europejskie przykłady. Jest to wniosek wynikający z zestawienia wypowiedzi podczas sesji z opublikowaną dokumentacją, nie zaś pełna treść stanowiska ministerstwa.
Burmistrz chce spotkania z minister kultury
Burmistrz Jarosław Jucewicz zwrócił się o spotkanie z minister kultury. Według informacji przekazanej podczas sesji miałoby się ono odbyć na początku listopada. Celem będzie omówienie dalszego postępowania oraz zaleceń dotyczących uzupełnienia materiałów. Wklejony tekst
Dopiero po zapoznaniu się z pełnym pismem ministerstwa będzie można rzetelnie ocenić, jak poważne są zgłoszone braki, ile pracy wymaga ich usunięcie i czy wpłyną one wyłącznie na termin, czy również na kształt całej kandydatury.
Wiadomo natomiast, że zakres przyszłej nominacji jest bardzo szeroki. Oficjalna dokumentacja UNESCO opisuje nie tylko trzy tężnie i budynek Warzelni Soli, ale cały historyczny ciąg technologiczny obejmujący między innymi źródło solanki nr 11, fontannę Grzybek, rurociągi, przepompownię, zbiorniki, urządzenia warzelnicze, dawne zabudowania produkcyjne i elementy infrastruktury kolejowej.
To opóźnienie, a nie koniec starań
Najuczciwsze podsumowanie brzmi więc następująco: Ciechocinek nie otrzymał na tym etapie oczekiwanego zielonego światła strony rządowej, a dokumentację trzeba uzupełnić. Nie jest to jednak decyzja UNESCO o odrzuceniu kandydatury.
Zespół Warzelni Soli nadal pozostaje na Liście Informacyjnej Polski. Procedura może być kontynuowana po wykonaniu zaleceń, poszerzeniu analiz i podjęciu kolejnych decyzji przez instytucje państwowe.
Dla władz miasta jest to jednak wyraźny sygnał, że od promocyjnych deklaracji trzeba teraz przejść do trudniejszej części pracy: udowodnienia, dlaczego ciechociński kompleks jest wyjątkowy w skali świata, jak będzie chroniony i czym różni się od podobnych obiektów na innych kontynentach.
Droga do UNESCO nie została zamknięta. Z pewnością jednak właśnie się wydłużyła.
Źródła: nagranie 34. sesji Rady Miejskiej Ciechocinka, oficjalny komunikat Gminy Miejskiej Ciechocinek oraz dokumentacja Centrum Światowego Dziedzictwa UNESCO.
