Wystarczy spojrzeć na jedną rubrykę na swoim dowodzie osobistym. Jeżeli przy dacie ważności widnieje 2026 rok, nie warto odkładać sprawy na ostatnią chwilę. W tym roku kończy się ważność dokumentów należących do milionów Polaków, a nowego dowodu nie dostaniemy od ręki. Według danych Ministerstwa Cyfryzacji przywoływanych przez media samorządowe około 3 mln 662 tys. osób posiada dowody osobiste, których termin ważności upływa w 2026 roku. W dużej części chodzi o dokumenty wydawane dziesięć lat wcześniej. To oznacza, że przez cały rok przez urzędy przechodzić będzie ogromna fala wniosków. Najprostsza rada jest więc banalna, ale skuteczna: wyjmij dziś dowód z portfela i sprawdź datę.
Nie czekaj, aż dowód straci ważność
Ministerialne zasady są jednoznaczne. Jeżeli dowód osobisty traci ważność, wniosek o wydanie nowego należy złożyć co najmniej 30 dni przed upływem terminu. Samo wyrobienie dokumentu może potrwać maksymalnie 30 dni, choć często jest on gotowy wcześniej. Przykład? Jeżeli dokument jest ważny do 20 września, nie warto pojawiać się w urzędzie 19 września. Formalności najlepiej rozpocząć jeszcze w sierpniu. Wymiana dowodu z powodu kończącego się terminu ważności jest bezpłatna. Za wydanie nowego dokumentu urząd nie pobiera opłaty.
Nie musisz jechać do urzędu właściwego dla meldunku
To wciąż bywa źródłem nieporozumień. Wniosek o dowód osobisty można złożyć w dowolnym urzędzie gminy w Polsce, niezależnie od miejsca zameldowania. Mieszkaniec Ciechocinka nie jest więc przywiązany wyłącznie do miejscowego urzędu. Jeżeli z jakiegoś powodu wygodniej mu załatwić sprawę w Aleksandrowie Kujawskim, Toruniu, Bydgoszczy czy podczas dłuższego pobytu w innym mieście, przepisy na to pozwalają. Trzeba jednak pamiętać, że przy standardowej procedurze gotowy dokument odbiera się w urzędzie, który przyjął wniosek.
Odciski palców i podpis. Wizyta w urzędzie nadal jest potrzebna
Dzisiejszy dowód osobisty nie jest już tylko plastikową kartą ze zdjęciem. Dokument zawiera warstwę elektroniczną, a w przypadku osób objętych tym obowiązkiem także odciski palców. Podczas składania wniosku urzędnik pobiera odciski palców oraz wzór własnoręcznego podpisu, który zostanie umieszczony w dokumencie. Istnieją również rozwiązania internetowe, ale nie oznaczają one, że cały proces da się przeprowadzić bez wychodzenia z domu. Jeżeli wniosek zostanie rozpoczęty przez internet, trzeba uzupełnić go w urzędzie o odciski palców i podpis. Na taką wizytę jest 30 dni – po przekroczeniu tego terminu wniosek pozostanie bez rozpoznania.
Zmiana adresu? Dowodu wymieniać nie trzeba
Jest też dobra wiadomość dla osób, które się przeprowadziły. Zmiana miejsca zameldowania nie oznacza konieczności wymiany dowodu osobistego. Adres od lat nie znajduje się na dokumencie. Nowego dowodu nie trzeba wyrabiać również tylko dlatego, że zmieniła się nazwa urzędu, który go wydał, albo nazwa miejsca urodzenia. Inaczej wygląda sytuacja przy zmianie danych osobowych, np. nazwiska. W takim przypadku trzeba wystąpić o nowy dokument. Dowód zawierający nieaktualne dane zostaje unieważniony po upływie 120 dni od zarejestrowania zmiany w rejestrze PESEL.
Zgubiłeś dowód? Możesz zareagować od razu
Nie trzeba również czekać na otwarcie urzędu, jeśli dokument zaginie. Utratę dowodu można zgłosić przez internet lub w aplikacji mObywatel. Po zgłoszeniu dokument zostaje unieważniony. Jeżeli istnieje szansa, że dowód tylko się zawieruszył, e-dowód można również czasowo zawiesić na maksymalnie 14 dni. Jeśli w tym czasie dokument się odnajdzie, zawieszenie można cofnąć. Jeżeli nie – po 14 dniach dowód zostanie unieważniony.
Nieważnego dowodu lepiej nie lekceważyć
Pełnoletni obywatel Polski mieszkający w kraju ma obowiązek posiadać dowód osobisty. Ustawa przewiduje, że osoba, która uchyla się od obowiązku posiadania lub wymiany dowodu, może podlegać karze grzywny albo ograniczenia wolności. Nie oznacza to, że ktoś automatycznie zostanie ukarany dzień po upływie terminu ważności dokumentu. Przepis mówi o uchylaniu się od ustawowego obowiązku. Nieważny dowód może jednak przede wszystkim przysporzyć bardzo praktycznych problemów – choćby przy potwierdzaniu tożsamości czy podróży. Dlatego przy liczbie dokumentów tracących ważność w 2026 roku warto zrobić dziś jedną prostą rzecz.
Sprawdź rubrykę „data ważności”. Jeśli widzisz tam najbliższe tygodnie, nie czekaj do ostatniego dnia. Nowy dowód jest bezpłatny, ale urząd ma na jego przygotowanie nawet miesiąc.
