Emerytura po śmierci bliskiego nie zawsze podlega zwrotowi. Decyduje przede wszystkim to, za który miesiąc została wypłacona. Inaczej trzeba postąpić z przelewem za miesiąc zgonu, inaczej ze świadczeniem za kolejny miesiąc. Osobne zasady dotyczą pieniędzy przyniesionych przez listonosza.
Przed listopadowymi wypłatami to ważna informacja także dla rodzin z Ciechocinka i powiatu aleksandrowskiego. Regionalna rzeczniczka ZUS Krystyna Michałek wyjaśniła te zasady w komunikacie opublikowanym 27 października przez Gminę Koneck. To przypomnienie obowiązujących przepisów.
Przelew po śmierci. Liczy się miesiąc świadczenia
Emerytura lub renta należy się za cały miesiąc, w którym zmarła osoba uprawniona. Kwoty nie pomniejsza się proporcjonalnie do dnia śmierci. Wypłatę wstrzymuje się od następnego miesiąca.
Jeżeli pieniądze za miesiąc zgonu wpłynęły na rachunek już po śmierci świadczeniobiorcy, ZUS nie żąda ich zwrotu wyłącznie z tego powodu. Nie oznacza to jednak, że dowolny krewny może wypłacić środki z konta zmarłego. Dostęp do rachunku i rozliczenie pieniędzy z bankiem są odrębną sprawą.
Listopadowa emerytura w październiku? Może być do zwrotu
Świadczenie za miesiąc następujący po miesiącu śmierci jest nienależne. Wcześniejszy przelew, związany z weekendem lub świętem, tego nie zmienia.
Przykład: jeśli osoba umrze w październiku, a na jej rachunek trafi już emerytura za listopad, ta listopadowa wypłata podlega zwrotowi. Data zaksięgowania pieniędzy jeszcze w październiku nie daje prawa do ich zatrzymania. Ustawa przewiduje obowiązek zwrotu takich kwot przez bank lub SKOK.
Listonosz przyszedł po śmierci adresata. Nie odbieraj wypłaty
Rodzina nie powinna odbierać od listonosza świadczenia po śmierci osoby uprawnionej — również wtedy, gdy chodzi o miesiąc zgonu. Uprawnieni bliscy mogą zamiast tego wystąpić do ZUS o niezrealizowane świadczenie.
Tak samo można ubiegać się o należne, niewypłacone pieniądze, gdy zmarły wystąpił o świadczenie lub jego przeliczenie, lecz nie doczekał zakończenia postępowania.
ENS: komu ZUS może wypłacić pieniądze?
Ustawa określa kolejność uprawnionych. Najpierw są to małżonek i dzieci prowadzący ze zmarłym wspólne gospodarstwo domowe. Gdy ich nie ma — małżonek i dzieci, którzy wspólnego gospodarstwa nie prowadzili.
Dopiero w dalszej kolejności mogą wystąpić inni członkowie rodziny uprawnieni do renty rodzinnej lub tacy, na których utrzymaniu pozostawał zmarły. Samo pokrewieństwo nie wystarcza w każdej sytuacji. ZUS ocenia prawo do wypłaty na podstawie wniosku i dokumentów.
Jest termin. Po 12 miesiącach roszczenie może wygasnąć
Wniosek ENS o niezrealizowane świadczenie jest dostępny w eZUS, na stronie Zakładu i w jego placówkach. Można go złożyć osobiście, pocztą lub elektronicznie. Dokumenty powinny potwierdzać zgon, pokrewieństwo oraz — zależnie od sytuacji — wspólne gospodarstwo domowe albo utrzymywanie zmarłego.
Trzeba wystąpić o wypłatę przed upływem 12 miesięcy od śmierci. Po tym czasie roszczenie wygasa, chyba że wcześniej zgłoszono wniosek o dalsze prowadzenie postępowania. Termin wydania decyzji to co do zasady 30 dni od wyjaśnienia ostatniej okoliczności potrzebnej do rozstrzygnięcia sprawy, więc nie zawsze od dnia złożenia formularza.
Niezrealizowane świadczenie dotyczy należnych, niewypłaconych pieniędzy po zmarłym. Osobną kwestią jest renta wdowia i zasady łączenia świadczeń, które opisywaliśmy wcześniej.
Źródło: komunikat Krystyny Michałek, regionalnej rzeczniczki ZUS w województwie kujawsko-pomorskim, opublikowany przez Gminę Koneck 27.10.2026 r.; informacje ZUS „Niezrealizowane świadczenie” i formularz ENS; ustawa o emeryturach i rentach z FUS, art. 101, 136, 136a i 138a — stan zweryfikowany 28.10.2026 r.
